فلسفه منع انعقاد قرارداد مشارکت مدنی٫ مضاربه و امثالهم جهت تسویه تسهیلات سابق  از منظر نرخ موثر سود تسهيلات

فلسفه منع انعقاد قرارداد مشارکت مدنی٫ مضاربه و امثالهم جهت تسویه تسهیلات سابق از منظر نرخ موثر سود تسهيلات

در بسیاری از پرونده های تسهیلات بانکی ملاحظه می شود بانکها بجای اینکه نسبت به وصول مطالبات غیرجاری و سررسید شده اقدام نمایند مبادرت به امهال تسهیلات می نمایند لیکن بجای تنظیم توافقنامه امهال، اقدام به تنظیم عقودی تحت عنوان مشارکت مدنی، مشارکت مدنی استمهالی مشارکت مدنی احیاء، مضاربه و امثالهم می نمایند.

سرمایه عقد جدید به طرف قرارداد پرداخت نمی شود بلکه رأساً توسط بانک جهت تسویه قراردادهای سابق برداشت می شود و نهایتاً تسهیلات جدید در سیستم مالی بانک حاکم می شود.
بانک مرکزی به موجب بخشنامه های شماره مب/۱۷۵۱ مورخ ۱۳۷۵/۳/۱۳ و مب/۳۸۷۶ مورخ ۱۳۸۶/۹/۱۱ و مب/۳۸۷۹ مورخ ۱۳۸۹/۹/۱۱ ممنوعیت انعقاد قرارداد های مزبور را اعلام نموده اما بسیاری از بانکها ، انعقاد قرارداد های صوری جهت تسویه تسهیلات سابق را بر وصول مطالبات ترجیح می دهند.
سؤالاتی که به ذهن متبادر می شود این است که :
۱-چرا بانکها مغایر بخشنامه های مذکور عمل می کنند؟
۲-آیا عدم اجرای مقررات فوق ، موجب بالا رفتن نرخ مؤثر سود تسهیلات و تخطی از نرخهای مقرر توسط شورای پول و اعتبار می شود؟
جهت پاسخ به سؤالات فـوق لازم بود دو تسهیلات که مبلغ و شرایط آن یکسان می باشد را با دو روش محـاسبه٫ تطبیق دهیم. به عبارتی دیگر یک فقره تسهیـلات فرضی به مبلغ ده میلیارد را که تسهیلات گیرنده در سال ۱۳۸۸ دریافت کرده و در سال ۱۳۹۷ در صدد تسـویه آن است با دو روش متفـاوت مورد بـررسی قرار می گیرد. در روش اول ، میزان بدهی تسهیـلات گیرنده مطابق مقررات و براساس قـرارداد اصلی و با لحاظ سود و وجـه التزام تا زمان تسویه محـاسبه شده است. اما در روش دوم ، میزان بدهی تسهیلات گیرنده که همان درآمد و یاطلب بانک می باشد با در نظر گرفتن قراردادهای صوری و واسط محاسبه می شود.

روش اول : یک فقره قرارداد اصلی
تسهیلاتی به میزان ۱/۰۰۰/۰۰۰/۰۰۰  ریال با سود ۲۱٪ و وجه التزام ۶٪ در ابتدای سال ۱۳۸۸ با مدت مشارکت ۱۲ ماه تخصیص داده شده است٫ بدهی ناشی از این تسهیلات با اعمال سود مورد انتظار در زمان پرداخت که ابتدای سال ۱۳۹۷ می باشد برابر است با ۳۹/۸۶۹/۵۰۰/۰۰۰ ریال.
روش دوم : یک فقره قرارداد اصلی و چندین فقره قرارداد صوری.
وضعیت اول : تسهیلاتی مشابه با شرایط اخیر به فرد دیگری در ابتدای سال ۱۳۸۸ پرداخت شده لیکن بانک در سال ۱۳۸۹ به جای وصول مطالبات ، با احتساب جمع سود ۲۱٪ و خسارت ۶٪ (۲۷٪سودمؤثر) اقدام به انعقاد قرارداد مشارکت دیگری با تسهیلات گیرنده نموده لیکن بجای تسلیم سرمایه مشارکت به تسهیلات گیرنده رأسا آن را جهت تسویه تسهیلات اول برداشت می نماید. این روند تا ابتدای سال ۹۷ استمرار داشته و با هر نوبت انعقاد قرارداد جدید مبلغ تسهیلات بابت تسویه تسهیلات قبلی توسط بانک برداشت شده است.
این اقدام باعث افزایش مانده بدهی تا شهریور ماه ۹۷ تا سقف مبلغ ۶۹/۴۴۷/۲۱۷/۲۵۷  ریال شده است به عبارت دیگر اختلاف میزان ریالی بدهی در این شیوه محاسبه با شیوه قانونی ۷۴٪ است.
وضعیت دوم : این وضعیت، مشابه وضعیت اول است لیکن با نرخ وجه ۶٪ و ۱۰٪در این وضعیت مانده بدهی تسهیلات گیرنده تا شهریور ماه سال ۹۷ برابر است با ۷۵/۸۲۰/۵۴۰/۰۹۳ ریال بنابراین اختلاف میزان ریالی بدهی در این شیوه محاسبه با شیوه قانونی ۹۰٪ است.
وضعیت سوم : در این وضعیت نیز مشابه وضعیت اول است وول با اعمال نرخ تأخیر پلکانی که مانده بدهی تسهیلات گیرنده تا شهریور ماه سال ۹۷ برابر است با ۸۳/۹۹۷/۷۹۹/۹۴۴ ریال که اختلاف آن با شیوه قانونی ۱۱۱٪ است .

نتیجه گیری

نتیجه ای که از این بررسی تطبیقی به دست آمده این است که ، عدم رعایت بخشنامه های صدرالذکر بانک مرکزی حتی در شرایط کاهش نرخ سود در سالهای ۱۳۹۵ تا ۱۳۹۸ از ۲۱درصد به ۱۸ درصد ، موجب بالا رفتن نرخ مؤثر سود تسهیلات و مألاً تخطی از نرخهای مصوب توسط شورای محترم پول و اعتبار می شود و بانک با انعقاد قراردادهای صوری جهت تسویه تسهیلات سابق ضمن ضربه زدن به بخش تولید و خدمات کشور٫درآمدی فاقد مشروعیت قانونی را تحصیل می نماید.
اين است كه مطابق تبصره ماده ۸ آيين نامه نحوه واگذاري داراييهاي غير ضرور و اماكن رفاهي بانكها مصوب ۱۳۸۶ ، بانكها مكلف شده اند در صورت عدم پرداخت بدهي مشتريان در سررسيد ، نسبت به سه مرحله اخطاريه به تسهيلات گيرنده براي تعيين تكليف بدهيهاي وي و متعاقباً فروش وثيقه و وصول مطالبات اقدام نمايند كه ضمانت اجراي عدم انجام تكليف قانوني مذبور ، ممنوعيت دريافت سود و جريمه اضافي تعيين شده است.

برای دریافت این مقاله ( یادداشت )   اینجا کلیک کنید.

title_60c7d45feb9f416880566081623708767
title_60c7d45feba0315832761681623708767
title_60c7d45feba0d576865361623708767
title_60c7d45feba1721010671531623708767
title_60c7d45feba214483196101623708767
title_60c7d45feba2a12527056251623708767
title_60c7d45feba339867831441623708767
title_60c7d45feba3c2876266101623708767
title_60c7d45feba4511337431801623708767
title_60c7d45feba4e2416575411623708767
تمامی حقوق این سایت برای یاسر عرب نژاد محفوظ می باشد
  • این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید
  • ۰۲۱-۸۸۰۱۸۱۶۲
  • ۰۲۱-۸۸۰۱۸۱۲۷
  • ۰۲۱-۸۸۰۱۸۱۵۲